قلعه ناصري ايرانشهر
    اين قلعه داراي 7 برجك و 2 برج عام نشين، باغ و... بوده است. در مسجد، حمام، اصطبل، حوضخانه، شاه نشين و كليه ابنيه داخل سالن درسال1359 توسط افراد ناآگاه، تخريب و همسطح شده است. تنها حمام قلعه در پائين تر از سطح زمين به صورت ويرانه اي باقي مانده است. حمام داراي تون، حوضخانه و چاه فاضلاب است. از هنرهاي جالب معماري حمام كاربرد لوله هاي سفالي به اندازه 6 اينچ است كه به منظور تهويه هواي حمام و تخليه فاضلاب كار گذاشته شده است. در حصارها و برج هاي باقي مانده، خشت خام و آجر 30×20 به كار رفته، طاق هاي آن به صورت 20 سانتي متري و جناغي و از جنس ساروج بوده است كه به وسيله يك رشته قنات وارد قلعه مي شده. اين قلعه تا سال1286 تحت تسلط قواي قاجار بوده، اما به علت ضعف حكومت مركزي به دست حكام محلي مي افتد.

قلعه كوهك
    سراوان- بخش بم‏پشت - دهستان كوهك و اسفندك - روستاي كوهك.
    در كتاب باستان شناسي و تاريخ بلوچستان به نقل از امان ‏الله جهانباني آمده است: «اين قلعه در روي سنگ مرتفعي واقع و از استحكام كافي برخوردار است كه در سال 1290 ه.ش توسط وكيل ‏الملك دوم (مرتضي قلي خان ) حكمران كرمان و بلوچستان تصرف شده است. در اين قلعه شخصي مدفون است كه به باور مردم، صاحب كرامت است. در كنار اين مقبره چاه آبي است كه هفتاد ذرع عمق دارد و به گفته اهالي هر زمان كه قلعه محاصره شود اهالي قلعه از آبي كه با كرامت صاحب قبر از چاه مي‏جوشيده و به اندازه پانزده ذرع مي‏ايستد استفاده مي‏كنند».
    پس از وكيل ‏الملك بار ديگر ابراهيم خان بمي اين قلعه را تحت سلطه حكمران كرمان و بلوچستان در مي‏آورد چون مدتي توسط انگليسي‏ها در جريان حكميت گلداسميت از ايران جدا شده بود.
    
    قلعه قصر قند
    شهرستان نيكشهر - مركز بخش قصرقند، قدمت:دوره اسلامي
    اين قلعه كه مخروبه است با استفاده از سنگ، خشت و گل ساخته شده و بر روي يك تپه قرار دارد. در گذشته دور تا دور آن را زمينهاي كشاورزي احاطه كرده بود. از ظاهر بنا برمي‏آيد كه قلعه داراي قسمت‏هاي مختلف براي حكام محلي منطقه بوده است.
    در كتاب باستان‏شناسي و تاريخ بلوچستان به نقل از امان‏الله جهانباني آمده است: «خود قصرقند پايتخت همه مكران است قلعه محكمي دارد و روي تپه بلندي واقع است و محل نشيمن ضابط است».
    
    قلعه سيب
    شهرستان سراوان - بخش سيب و سوران - روستاي سيب
    قدمت: دوران اسلامي - قاجار
    اين بنا با استفاده از خشت خام ساخته شده و داراي حصاري از خشت خام به ارتفاع حدود 6 متر است كه دور تا دور بناهاي قلعه را محصور كرده است. ارتفاع بلندترين نقطه حدود 22 متر است و در سه گوشه ديوار قلعه 3 برج براي امر ديده ‏باني تعبيه شده است. از در ضلع جنوبي تا انتهاي سمت جنوب شرقي پلكاني از خشت خام تعبيه شده كه پس از طي 10 پله خشتي به يك در چوبي دو لنگه با كنده ‏كاريهاي برجسته در كادرهاي مربع شكل به صورت قرينه روبرو مي‏شويم. ورودي قلعه به وسيله راهي باريك و تونل مانند با يك شيب ملايم به سمت بالاو حياط قلعه راه دارد. در وسط حياط قلعه چاه آبي وجود دارد كه دور تا دور آن سنگ كاري شده و در ضلع شرقي حياط دو اتاق به اندازه‏ هاي مختلف و در ضلع جنوبي يك اتاق و در ضلع شمالي نيز يك اتاق با راهرو باريك به سمت مشرق ساخته شده است. محل سكونت صاحب قلعه در ضلع غربي بوده كه محوطه‏اي نسبتاً بزرگ دارد. در قسمت مشرق قلعه فضايي به طول 11 متر و عرض 4 متر با پوشش مسطح ساخته شده كه شايد براي زندان از آن استفاده مي‏كرده‏اند. در ضلع غربي حياط آثاري از يك تنور براي پخت نان مورد نياز ساكنين قلعه مشاهده مي‏شود. در اتاق جنوب شرقي براي صعود به محل ديده ‏باني يك راه پله خشتي ساخته شده است. اين اثر در سال 1370 تحت پوشش سازمان ميراث فرهنگي قرار گرفته است.
    
    نارين قلعه
    در گذشته دژهاي كوچك تر را كه در داخل حصارهاي بزرگ تر ساخته مي شدند نارين قلعه مي ناميدند. نارين قلعه شايدمعناي دژ كوچك است. شايد نيز از رنگ و شکل خورشيد گرفته شده باشد.
    از باروي نارين قلعه ميبد هنوز هم نشانه هايي باقي است. به تناسب بزرگي و كوچكي حصارها قلعه ها داراي چهار برج گرد ياچهارگوش، يا بيشتر كه از ديوار قلعه ها بلندتر بودند و ديد بهتري داشتند ساخته مي شد. نارين قلعه نيز چهار برج گرد بلند دارد و آنچه امروز از آن باقي مانده قسمت مرکزي آن است و نشانه هايي از برج ها و باروها در روستاي کوچک(کوشک) از آن باقي است. کوشک يا کوچک نزديک ترين روستا به دژ بود و بيشتر آن را باغ ها و قنات ها و آسياب در برگرفته بود. تا همين نزديکي ها زيباترين بادگيرها و خانه ها و کوچه هاي سابات دار بسيار قديمي در جهان را در اين محله زيبا مي توانستيد شاهد باشيد

برداشت ار سایت انجمن مهرازی

Read more: http://mehrazi.ir/index.php?option=com_content&task=view&id=549&Itemid=61#ixzz15ewp5oKS